{"id":412,"date":"2026-11-14T17:51:04","date_gmt":"2026-11-14T16:51:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/?p=412"},"modified":"2026-11-14T18:36:05","modified_gmt":"2026-11-14T17:36:05","slug":"wspomnienia-o-dawnych-raciborach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wspomnienia-o-dawnych-raciborach\/","title":{"rendered":"Wspomnienia o dawnych Raciborach"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"738\" height=\"194\" src=\"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-content\/uploads\/image-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-413\" srcset=\"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-content\/uploads\/image-1.png 738w, https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-content\/uploads\/image-1-300x79.png 300w\" sizes=\"(max-width: 738px) 100vw, 738px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dw\u00f3r, pola, powsta\u0144cy i nazwy, kt\u00f3re znikn\u0119\u0142y z pami\u0119ci<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0105 miejsca, kt\u00f3rych przesz\u0142o\u015b\u0107 nie zachowa\u0142a si\u0119 w postaci zamku, pa\u0142acu ani muzeum. Trzeba jej szuka\u0107 w nazwach p\u00f3l, w starych ksi\u0119gach, w zapisach hipotecznych, w rodzinnych historiach i w krajobrazie. Racibory s\u0105 w\u0142a\u015bnie takim miejscem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzisiaj Racibory i Nowe Racibory wygl\u0105daj\u0105 jak spokojne mazowieckie wsie. Pola, sady, drogi, domy i Jeziorka nie zdradzaj\u0105 od razu, jak wiele warstw historii kryje ta okolica. Tymczasem \u017ar\u00f3d\u0142a prowadz\u0105 nas od \u015blad\u00f3w osadnictwa sprzed tysi\u0119cy lat, przez \u015bredniowiecznych w\u0142a\u015bcicieli, dw\u00f3r i folwark, powstanie styczniowe, a\u017c po parcelacj\u0119 maj\u0105tku, z kt\u00f3rej wyros\u0142y Nowe Racibory.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie zachowa\u0142o si\u0119 wiele osobistych pami\u0119tnik\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w. Zachowa\u0142y si\u0119 jednak dokumenty tak szczeg\u00f3\u0142owe, \u017ce pozwalaj\u0105 niemal us\u0142ysze\u0107 skrzypienie studziennego \u017curawia, stuk m\u0142ockarni, beczenie owiec i gwar ludzi pracuj\u0105cych przy dworze. To w\u0142a\u015bnie z tych \u015blad\u00f3w mo\u017cna zbudowa\u0107 opowie\u015b\u0107 o dawnych Raciborach.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Zanim pojawi\u0142y si\u0119 Racibory<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Historia tej ziemi zacz\u0119\u0142a si\u0119 na d\u0142ugo przed pierwszym zapisem nazwy wsi. W gminnej ewidencji zabytk\u00f3w dla Nowych Racibor\u00f3w odnotowano kilka stanowisk archeologicznych. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich \u015blady osadnictwa z wczesnej epoki br\u0105zu, epoki br\u0105zu i okresu halsztackiego, stanowisko zwi\u0105zane z kultur\u0105 \u0142u\u017cyck\u0105, \u015blady z p\u00f3\u017anego okresu late\u0144skiego lub rzymskiego, a tak\u017ce osada datowana na XIV-XV wiek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To nie znaczy, \u017ce mo\u017cemy opowiedzie\u0107 dzi\u015b imiona ludzi, kt\u00f3rzy tu wtedy mieszkali. Mo\u017cemy jednak powiedzie\u0107 co\u015b wa\u017cniejszego: ta okolica by\u0142a wybierana do \u017cycia przez ludzi na d\u0142ugo przed powstaniem wsp\u00f3\u0142czesnej wsi. Pola, woda i \u0142agodny krajobraz przyci\u0105ga\u0142y kolejne pokolenia.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Brzumino-Racibory i imi\u0119 ukryte w nazwie<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najstarsze \u015bredniowieczne \u017ar\u00f3d\u0142a zapisuj\u0105 miejscowo\u015b\u0107 jako Brzumino lub Brzumino-Racibory. W kartotece Instytutu Historii PAN pojawia si\u0119 zapis z 1422 roku, a w 1427 roku odnotowany zosta\u0142 m.in. Racibor z Brzumina. W kolejnych dziesi\u0119cioleciach nazwa Racibory coraz wyra\u017aniej zacz\u0119\u0142a funkcjonowa\u0107 jako okre\u015blenie miejscowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Badacze nazw miejscowych wywodz\u0105 nazw\u0119 Racibory od liczby mnogiej staropolskiego imienia Racibor. To bardzo ciekawy trop. Racibor by\u0142o dawnym s\u0142owia\u0144skim imieniem, kt\u00f3rego cz\u0142ony wi\u0105zano z walk\u0105 i zmaganiem. Nie mamy jednak \u017ar\u00f3d\u0142a potwierdzaj\u0105cego legend\u0119 o jednym konkretnym wojowniku, kt\u00f3ry mia\u0142 za\u0142o\u017cy\u0107 wie\u015b. Bezpieczniej powiedzie\u0107, \u017ce nazwa przechowa\u0142a pami\u0119\u0107 o ludziach nosz\u0105cych to imi\u0119 albo o rodzie z nim zwi\u0105zanym.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Zamiast legendy &#8211; \u015blad w nazwie<\/strong> Nie znalaz\u0142am wiarygodnie zapisanej lokalnej legendy o za\u0142o\u017cycielu Racibor\u00f3w. Sama nazwa jest jednak starsza ni\u017c wiele opowie\u015bci rodzinnych: prowadzi do dawnego imienia Racibor i \u015bredniowiecznego Brzumina-Racibor\u00f3w. To \u015bwietny przyk\u0142ad, jak pami\u0119\u0107 mo\u017ce przetrwa\u0107 w j\u0119zyku nawet wtedy, gdy znikaj\u0105 konkretne historie.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Dw\u00f3r, kt\u00f3rego ju\u017c nie ma<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednym z najciekawszych obraz\u00f3w dawnych Racibor\u00f3w jest opis dworu. Nie uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 w og\u00f3lnodost\u0119pnych cyfrowych zbiorach wiarygodnie opisanej fotografii samego raciborskiego dworu. Mamy jednak co\u015b r\u00f3wnie cennego &#8211; archiwalny opis budynku i ca\u0142ego folwarku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u0142a\u015bciciele mieszkali w du\u017cym parterowym domu zwanym \u201edworcem\u201d. By\u0142 drewniany, tynkowany i kryty gontem. Nad dachem wznosi\u0142y si\u0119 trzy kominy. Budynek mia\u0142 pi\u0119tna\u015bcie okien dooko\u0142a i trzy okna facjatowe. Do jednych drzwi dobudowano przystawk\u0119, a z niej wychodzi\u0142o si\u0119 na ganek wsparty na s\u0142upach i r\u00f3wnie\u017c kryty gontem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Za domem znajdowa\u0142 si\u0119 ogr\u00f3d warzywno-kwiatowo-owocowy, ogrodzony p\u0142otem z \u0142at i ko\u0142k\u00f3w przeplatanych cierniem. Ros\u0142o tam dwadzie\u015bcia starych drzew owocowych, osiemdziesi\u0105t m\u0142odych i oko\u0142o pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu dorodnych krzew\u00f3w r\u00f3\u017c. Ogr\u00f3d otacza\u0142y dzikie drzewa. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Spr\u00f3bujmy zobaczy\u0107 ten obraz<\/strong> Parterowy dom pod gontem, trzy kominy, ganek na s\u0142upach, ogr\u00f3d, stare drzewa owocowe i dziesi\u0105tki krzew\u00f3w r\u00f3\u017c. Dzi\u015b po dworze nie ma widocznego \u015bladu, ale opis pozwala odtworzy\u0107 krajobraz miejsca z niezwyk\u0142\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Folwark pe\u0142en pracy<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wok\u00f3\u0142 dworu toczy\u0142o si\u0119 \u017cycie gospodarcze. By\u0142y chlewiki, kurniki, szopa, murowany spichlerz kryty gontem, trzy stodo\u0142y, stajnia, ku\u017ania oraz dwie studnie z \u017curawiem. W gospodarstwie u\u017cywano m\u0142ocarni, woz\u00f3w kutych, p\u0142ug\u00f3w, drewnianych bron, skrzy\u0144 do ziemniak\u00f3w, jarzem i chom\u0105t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zatrudniano dwunastu fornali i parobk\u00f3w. Hodowano dziesi\u0119\u0107 koni roboczych, dziesi\u0119\u0107 wo\u0142\u00f3w, dwana\u015bcie kr\u00f3w i a\u017c sto osiemdziesi\u0105t owiec. Uprawiano przede wszystkim \u017cyto i ziemniaki, ale tak\u017ce pszenic\u0119, owies, j\u0119czmie\u0144, tatark\u0119, groch i buraki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To liczby, ale za ka\u017cd\u0105 z nich stoj\u0105 ludzie. Kto\u015b musia\u0142 rano wyprowadzi\u0107 konie, kto\u015b doi\u0142 krowy, kto\u015b naprawia\u0142 uprz\u0105\u017c, kto\u015b pracowa\u0142 w ku\u017ani, kto\u015b pilnowa\u0142 owiec, kto\u015b gotowa\u0142 dla domownik\u00f3w i s\u0142u\u017cby. Dawne Racibory nie by\u0142y cichym pejza\u017cem. By\u0142y miejscem ci\u0119\u017ckiej, codziennej pracy.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Ryczki i Kanie &#8211; nazwy, kt\u00f3re przesta\u0142y by\u0107 pami\u0119tane<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do d\u00f3br Racibory nale\u017ca\u0142y kiedy\u015b pola o nazwach Ryczki i Kanie. W historycznym opisie zanotowano, \u017ce miejscowi w\u0142o\u015bcianie tych nazw ju\u017c nie znali. To drobna wzmianka, ale bardzo poruszaj\u0105ca.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nazwy p\u00f3l, \u0142\u0105k, zagajnik\u00f3w i dr\u00f3g zwykle nie trafia\u0142y do wielkiej historii. Funkcjonowa\u0142y w codziennej mowie: \u201eidziemy na Ryczki\u201d, \u201ekrowy s\u0105 na Kaniach\u201d, \u201eza tamtym polem zaczyna si\u0119\u2026\u201d. Kiedy przestawa\u0142y by\u0107 u\u017cywane, znika\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 mapy pami\u0119ci. Dzisiaj w\u0142a\u015bnie takie nazwy warto zbiera\u0107 od starszych mieszka\u0144c\u00f3w, zanim odejd\u0105 razem z pokoleniem, kt\u00f3re je pami\u0119ta.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Powsta\u0144czy sierpie\u0144 1863 roku<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Racibory znalaz\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na mapie powstania styczniowego. 5 sierpnia 1863 roku, oko\u0142o czwartej po po\u0142udniu, mi\u0119dzy Pra\u017cmowem a Raciborami dosz\u0142o do starcia wojsk rosyjskich z oddzia\u0142em powsta\u0144czym dowodzonym przez W\u0142adys\u0142awa Grabowskiego. \u0179r\u00f3d\u0142a m\u00f3wi\u0105 o dziewi\u0119ciu poleg\u0142ych powsta\u0144cach pochowanych p\u00f3\u017aniej na cmentarzu w Pra\u017cmowie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zidentyfikowano tylko dw\u00f3ch: oko\u0142o trzydziestoletniego porucznika Strzelc\u00f3w Polskich B. S\u0142owi\u0144skiego oraz dwudziestoczteroletniego W\u0142adys\u0142awa Zaborskiego, nazywanego w oddziale sekretarzem. Pozostali pozostali bezimienni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ciekawostk\u0105 jest, \u017ce na pr\u0105\u017cmowskim grobie pojawia si\u0119 inna liczba poleg\u0142ych i inna data ni\u017c w dokumentach przywo\u0142ywanych przez historyk\u00f3w. To pokazuje, \u017ce pami\u0119\u0107 lokalna i zapis archiwalny nie zawsze uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 identycznie. W\u0142a\u015bnie dlatego warto zachowywa\u0107 oba &#8211; dokument i opowie\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Rok 1867: ziemia trafia do gospodarzy<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po zniesieniu pa\u0144szczyzny cz\u0119\u015b\u0107 maj\u0105tku Racibory zosta\u0142a wydzielona dla w\u0142o\u015bcian. W 1867 roku utworzono czterna\u015bcie osad. W\u015br\u00f3d nazwisk nowych gospodarzy pojawiaj\u0105 si\u0119 m.in. Piotr i Roch Grzybowie, J\u00f3zef Ducki, J\u00f3zef Kluczyk, Bart\u0142omiej Zg\u00f3rzak, Franciszek Dembi\u0144ski, Wincenty Korlak, \u0141ukasz Klimek, Franciszek Grz\u0105dkowski, B\u0142a\u017cej i Roman Klimkowie oraz Jan Kowalski.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mieszka\u0144cy otrzymali r\u00f3wnie\u017c prawa do wsp\u00f3lnego wypasu byd\u0142a na niekt\u00f3rych terenach folwarcznych. To moment, w kt\u00f3rym wielka historia reform pa\u0144stwowych spotka\u0142a si\u0119 z codzienno\u015bci\u0105 konkretnych rodzin. Zmiana prawa oznacza\u0142a zmian\u0119 tego, kto chodzi\u0142 po tej ziemi jako jej u\u017cytkownik i gospodarz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do 1867 roku w Raciborach znajdowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce urz\u0105d gminy. P\u00f3\u017aniej wie\u015b wesz\u0142a w sk\u0142ad gminy Komorniki, kt\u00f3rej siedzib\u0105 w\u0142adz by\u0142 Tarczyn.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Racibory w 1872 roku &#8211; gospodarstwo \u201epost\u0119powe\u201d<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zaledwie kilka lat p\u00f3\u017aniej Racibory trafi\u0142y na \u0142amy \u201eGazety Rolniczej\u201d. Dziennikarz opisuj\u0105cy okolice Tarczyna zwraca\u0142 uwag\u0119, \u017ce tutejsze maj\u0105tki by\u0142y niewielkie w por\u00f3wnaniu z wielkimi dobrami ziemskimi, ale dzi\u0119ki blisko\u015bci Warszawy, m\u0142ynom, handlowi i dobrym mo\u017cliwo\u015bciom zbytu mog\u0142y by\u0107 bardzo dochodowe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O samych Raciborach pisa\u0142 z zainteresowaniem, bo widzia\u0142 tu wprowadzony p\u0142odozmian, \u0142adn\u0105 ozimin\u0119 oraz kompost wytwarzany z torfu i obornika. \u00d3wczesny w\u0142a\u015bciciel W\u0142adys\u0142aw Sudnik urz\u0105dzi\u0142 nawet systematyczne wydobycie torfu, kt\u00f3ry mia\u0142 poprawia\u0107 jako\u015b\u0107 gleby. Autor krytykowa\u0142 jednocze\u015bnie zbyt w\u0105sk\u0105 sze\u015bcioskibow\u0105 ork\u0119 &#8211; czyli nawet wtedy lokalne gospodarstwo by\u0142o oceniane pod k\u0105tem nowoczesno\u015bci i efektywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To ciekawy kontrast z wyobra\u017ceniem \u201edawnej wsi\u201d jako miejsca niezmiennego. Racibory ju\u017c w XIX wieku by\u0142y przestrzeni\u0105 eksperyment\u00f3w, zmian i poszukiwania lepszych metod gospodarowania.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Jak powsta\u0142y Nowe Racibory<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W okresie mi\u0119dzywojennym dawny maj\u0105tek zacz\u0105\u0142 znika\u0107 jako jedna ca\u0142o\u015b\u0107. W\u0142a\u015bciciel Witold Felicjan J\u0119drzejewski zmaga\u0142 si\u0119 z zad\u0142u\u017ceniem i parcelacj\u0105 grunt\u00f3w. Ostatecznie dobra Racibory zosta\u0142y ca\u0142kowicie rozparcelowane jeszcze przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W miejsce jednej ksi\u0119gi hipotecznej pojawi\u0142y si\u0119 nowe kolonie o nazwach takich jak Grab\u00f3wek, Bonder\u00f3wka, K\u0142opot\u00f3wka, Celej\u00f3wka, Paw\u0142\u00f3wka, D\u0119b\u00f3wka i Racibory. W urz\u0119dowym wykazie z 1935 roku znajduje si\u0119 ju\u017c zapis \u201eRacibory Nowe (parc. Racibory)\u201d. To bardzo czytelny \u015blad pochodzenia dzisiejszej nazwy Nowe Racibory &#8211; miejscowo\u015bci wyrastaj\u0105cej z parcelacji dawnego maj\u0105tku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tak wi\u0119c \u201eNowe\u201d w nazwie nie oznacza po prostu wsp\u00f3\u0142czesnego osiedla. Jest pami\u0105tk\u0105 konkretnej przemiany w\u0142asno\u015bciowej i przestrzennej sprzed wojny.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Co zosta\u0142o po dawnych Raciborach?<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dworu nie ma. Nazwy Ryczki i Kanie znikn\u0119\u0142y z codziennego j\u0119zyka. Dawny maj\u0105tek rozpad\u0142 si\u0119 na parcele. Zmieni\u0142y si\u0119 granice administracyjne, drogi, gospodarstwa i krajobraz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A jednak wiele \u015blad\u00f3w pozosta\u0142o. Jest nazwa miejscowo\u015bci, kt\u00f3ra prowadzi nas do \u015bredniowiecza. S\u0105 dokumenty z nazwiskami gospodarzy. Jest pami\u0119\u0107 o powsta\u0144cach poleg\u0142ych w pobli\u017cu. S\u0105 archeologiczne \u015blady jeszcze starszego osadnictwa. Jest Jeziorka, kt\u00f3ra przep\u0142ywa\u0142a przez dawny maj\u0105tek tak samo, jak przep\u0142ywa przez t\u0119 okolic\u0119 dzisiaj.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I s\u0105 mieszka\u0144cy &#8211; najwa\u017cniejsze archiwum ka\u017cdej miejscowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Mo\u017ce kto\u015b jeszcze ma takie zdj\u0119cie?<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podczas przygotowania tego materia\u0142u uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 wiele opis\u00f3w, map i dokument\u00f3w, ale nie wiarygodnie opisane stare zdj\u0119cie samego dworu w Raciborach ani du\u017c\u0105 kolekcj\u0119 dawnych fotografii wsi dost\u0119pn\u0105 publicznie w internecie. To nie znaczy, \u017ce takich zdj\u0119\u0107 nie ma.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">By\u0107 mo\u017ce le\u017c\u0105 w rodzinnych albumach. Mo\u017ce na odwrocie starej fotografii kto\u015b napisa\u0142 o\u0142\u00f3wkiem \u201eRacibory\u201d. Mo\u017ce kto\u015b pami\u0119ta, gdzie sta\u0142y dawne zabudowania, jak nazywano pola, gdzie dzieci chodzi\u0142y si\u0119 k\u0105pa\u0107, kto mia\u0142 pierwszy traktor, gdzie zbierano si\u0119 wieczorami albo jak wygl\u0105da\u0142a droga do Tarczyna przed jej przebudow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Takie drobiazgi s\u0105 bezcenne. Wielka historia m\u00f3wi nam, kto by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem maj\u0105tku i kiedy dokonano parcelacji. Dopiero wspomnienia mieszka\u0144c\u00f3w m\u00f3wi\u0105, jak pachnia\u0142o lato, kt\u00f3r\u0119dy chodzi\u0142o si\u0119 do s\u0105siad\u00f3w i przy kt\u00f3rym drzewie umawia\u0142y si\u0119 dzieci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego ten artyku\u0142 nie powinien by\u0107 ko\u0144cem opowie\u015bci o dawnych Raciborach. Powinien by\u0107 zaproszeniem do jej dalszego zbierania.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Pami\u0119\u0107 miejsca nadal \u017cyje<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Projekt \u201eMi\u0119dzypokoleniowa Dru\u017cyna Osady Racibory\u201d powsta\u0142 w\u0142a\u015bnie po to, aby \u0142\u0105czy\u0107 ludzi i zachowywa\u0107 lokalne historie. Wspomnienia o Raciborach dobrze pokazuj\u0105, \u017ce dziedzictwo nie zawsze stoi za szyb\u0105 muzealnej gabloty.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czasem jest nim nazwa pola, kt\u00f3rej ju\u017c prawie nikt nie u\u017cywa. Czasem opis nieistniej\u0105cego dworu. Czasem nazwisko zapisane w dokumentach uw\u0142aszczeniowych. Czasem rodzinna fotografia. A czasem zwyk\u0142e zdanie starszej osoby: \u201ekiedy\u015b by\u0142o tu inaczej\u2026\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli takich opowie\u015bci nie zapiszemy, znikn\u0105. Je\u015bli je zbierzemy, Racibory b\u0119d\u0105 mia\u0142y nie tylko histori\u0119 &#8211; b\u0119d\u0105 mia\u0142y r\u00f3wnie\u017c pami\u0119\u0107.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">\u0179r\u00f3d\u0142a wykorzystane przy opracowaniu<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ewa i W\u0142odzimierz Bagie\u0144scy, \u201eHistoria wsi Racibory\u201d oraz \u201eHistoria wsi Racibory cz. 2\u201d, \u201eWiadomo\u015bci Tarczy\u0144skie\u201d, nr 1\/2025 i 2\/2025.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0142ownik historyczno-geograficzny ziem polskich w \u015bredniowieczu, has\u0142o \u201eBrzumino-Racibory\u201d, Instytut Historii PAN.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dorota Zaj\u0105c, Stanis\u0142aw Hofman, \u201eNazwy miejscowe powiatu piaseczy\u0144skiego\u201d &#8211; has\u0142o \u201eRacibory\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gminna Ewidencja Zabytk\u00f3w Miasta i Gminy Tarczyn &#8211; stanowiska archeologiczne w Nowych Raciborach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ma\u0142gorzata Szturomska, \u201eW drodze do Tarczyna. Opowie\u015b\u0107 o ziemi, dworach i dawnych gospodarzach\u201d, Przegl\u0105d Piaseczy\u0144ski, 19.07.2026.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jerzy Gola\u0144ski, \u201eZ dziej\u00f3w Tarczyna\u201d &#8211; opis raciborskiego maj\u0105tku i folwarku na podstawie opracowa\u0144 Ewy i W\u0142odzimierza Bagie\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warszawski Dziennik Wojew\u00f3dzki, 1935 &#8211; wykaz miejscowo\u015bci z zapisem \u201eRacibory Nowe (parc. Racibory)\u201d.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Materia\u0142 przygotowany w ramach projektu \u201eMi\u0119dzypokoleniowa Dru\u017cyna Osady Racibory\u201d.<\/strong> <strong>Projekt finansowany ze \u015brodk\u00f3w Rz\u0105dowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021\u20132030.<\/strong> #niw #nowefio #wolontariat #wolontariat\u0142\u0105czypokolenia #creo<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dw\u00f3r, pola, powsta\u0144cy i nazwy, kt\u00f3re znikn\u0119\u0142y z pami\u0119ci S\u0105 miejsca, kt\u00f3rych przesz\u0142o\u015b\u0107 nie zachowa\u0142a si\u0119 w postaci zamku, pa\u0142acu ani muzeum. Trzeba jej szuka\u0107 w nazwach p\u00f3l, w starych ksi\u0119gach, w zapisach hipotecznych, w rodzinnych historiach i w krajobrazie. Racibory s\u0105 w\u0142a\u015bnie takim miejscem. Dzisiaj Racibory i Nowe Racibory wygl\u0105daj\u0105 jak spokojne mazowieckie wsie. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":424,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-412","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wolontariat-laczy-pokolenia"],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/412","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=412"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/412\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":429,"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/412\/revisions\/429"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/media\/424"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=412"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=412"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=412"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}