{"id":420,"date":"2026-11-14T18:05:21","date_gmt":"2026-11-14T17:05:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/?p=420"},"modified":"2026-11-14T18:05:22","modified_gmt":"2026-11-14T17:05:22","slug":"chleb-ktory-potrzebuje-czasu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/chleb-ktory-potrzebuje-czasu\/","title":{"rendered":"Chleb, kt\u00f3ry potrzebuje czasu"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"738\" height=\"194\" src=\"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-content\/uploads\/image-3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-421\" srcset=\"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-content\/uploads\/image-3.png 738w, https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-content\/uploads\/image-3-300x79.png 300w\" sizes=\"(max-width: 738px) 100vw, 738px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anna Harasimowicz z EcoZielona27 i tradycja pieczenia na zakwasie<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0105 takie zapachy, kt\u00f3re rozpoznajemy natychmiast. \u015awie\u017co skoszone siano, dym z ogniska, jab\u0142ka przechowywane w piwnicy. I chleb wyj\u0119ty z pieca.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzisiaj mo\u017cemy kupi\u0107 pieczywo praktycznie o ka\u017cdej porze dnia, ale jeszcze nie tak dawno przygotowanie chleba by\u0142o jedn\u0105 z podstawowych domowych umiej\u0119tno\u015bci. Nie wystarcza\u0142 przepis. Trzeba by\u0142o wiedzie\u0107, jaka m\u0105ka b\u0119dzie odpowiednia, jak zachowuje si\u0119 ciasto, ile czasu potrzebuje do wyro\u015bni\u0119cia i czy zakwas jest ju\u017c wystarczaj\u0105co aktywny. Tego uczy\u0142o si\u0119 przede wszystkim od drugiego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u0142a\u015bnie tak\u0105 wiedz\u0105 dzieli si\u0119 Anna Harasimowicz, w\u0142a\u015bcicielka EcoZielona27, kt\u00f3r\u0105 mieszka\u0144cy naszej okolicy kojarz\u0105 z chlebem przygotowywanym na naturalnym zakwasie oraz z warsztatami po\u015bwi\u0119conymi tradycyjnemu pieczeniu. Jej chleb na naturalnym zakwasie pojawia si\u0119 podczas wydarze\u0144 organizowanych na terenie gminy Tarczyn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ale historia chleba na zakwasie jest ciekawa nie dlatego, \u017ce jest on dzi\u015b modny. Jest ciekawa dlatego, \u017ce pokazuje co\u015b, co w naszej codzienno\u015bci coraz \u0142atwiej zgubi\u0107 &#8211; cierpliwo\u015b\u0107, obserwacj\u0119 i przekazywanie umiej\u0119tno\u015bci z cz\u0142owieka na cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Zakwas \u017cyje w\u0142asnym rytmem<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zakwas wygl\u0105da niepozornie. M\u0105ka, woda i mikroorganizmy, kt\u00f3rych nie widzimy go\u0142ym okiem. A jednak w\u0142a\u015bnie od niego zale\u017cy ca\u0142y bochenek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie wystarczy wymiesza\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w i nastawi\u0107 minutnika. Zakwas trzeba prowadzi\u0107. Dokarmia\u0107. Obserwowa\u0107. Nauczy\u0107 si\u0119 rozpoznawa\u0107, kiedy pracuje dobrze, kiedy potrzebuje wi\u0119cej czasu, a kiedy nale\u017cy zmieni\u0107 temperatur\u0119 albo proporcje.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ania w opublikowanej wcze\u015bniej relacji ze swoich warsztat\u00f3w m\u00f3wi o zakwasie niemal jak o domowniku &#8211; trzeba wiedzie\u0107, jak go karmi\u0107, poi\u0107, usypia\u0107 i budzi\u0107. Uczestnicy jej zaj\u0119\u0107 poznawali r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy zakwasem, zaczynem i rozczynem, przygotowywali w\u0142asny zaczyn pod wypiek chleba \u017cytniego, a nast\u0119pnie obserwowali kolejne etapy fermentacji i wyrastania ciasta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I chyba w\u0142a\u015bnie to najlepiej pokazuje r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy przeczytaniem przepisu a nauczeniem si\u0119 rzemios\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przepis mo\u017cna zapisa\u0107 w kilku linijkach. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 przychodzi dopiero wtedy, kiedy mo\u017cna dotkn\u0105\u0107 ciasta, zobaczy\u0107 jego struktur\u0119, poczu\u0107 zapach zakwasu i us\u0142ysze\u0107 od kogo\u015b bardziej do\u015bwiadczonego: \u201ejeszcze nie\u201d, \u201eteraz jest dobrze\u201d, \u201epotrzebuje wi\u0119cej czasu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Chleb nie lubi po\u015bpiechu<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W domowym pieczeniu na zakwasie czas jest jednym z najwa\u017cniejszych sk\u0142adnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ciasto fermentuje we w\u0142asnym tempie. Du\u017co zale\u017cy od temperatury, rodzaju m\u0105ki, aktywno\u015bci zakwasu i warunk\u00f3w panuj\u0105cych danego dnia. Nie da si\u0119 wszystkiego idealnie przeliczy\u0107 na minuty.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ania zwraca na to uwag\u0119 r\u00f3wnie\u017c wtedy, kiedy opisuje w\u0142asne receptury. Podaje proporcje, ale jednocze\u015bnie zaznacza znaczenie temperatury otoczenia i jako\u015bci u\u017cytej m\u0105ki. Zach\u0119ca te\u017c innych pasjonat\u00f3w pieczenia do kontaktu i dzielenia si\u0119 do\u015bwiadczeniami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To bardzo charakterystyczne dla tradycyjnego przekazywania umiej\u0119tno\u015bci kulinarnych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dawne przepisy cz\u0119sto wygl\u0105da\u0142y zupe\u0142nie inaczej ni\u017c wsp\u00f3\u0142czesne receptury: \u201em\u0105ki tyle, ile zabierze\u201d, \u201epiec a\u017c b\u0119dzie dobre\u201d, \u201ezostawi\u0107 w cieple\u201d. Osoba, kt\u00f3ra nie widzia\u0142a wcze\u015bniej ca\u0142ego procesu, mog\u0142a mie\u0107 problem z ich odtworzeniem. Dla kogo\u015b, kto piek\u0142 razem z mam\u0105 czy babci\u0105, takie wskaz\u00f3wki by\u0142y wystarczaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bo najwa\u017cniejsza cz\u0119\u015b\u0107 przepisu znajdowa\u0142a si\u0119 cz\u0119sto nie na kartce, lecz w pami\u0119ci i do\u015bwiadczeniu cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Od zakwasu do podp\u0142omyka w Osadzie Racibory<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta idea bardzo dobrze wpisa\u0142a si\u0119 w dzia\u0142ania Mi\u0119dzypokoleniowej Dru\u017cyny Osady Racibory.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">22 sierpnia 2026 roku w Osadzie Racibory odby\u0142y si\u0119 prowadzone przez Ani\u0119 warsztaty pieczenia podp\u0142omyk\u00f3w i przygotowania zakwasu. Nie chodzi\u0142o w nich tylko o wykonanie konkretnej potrawy. Chcieli\u015bmy stworzy\u0107 sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej uczestnicy b\u0119d\u0105 mogli nauczy\u0107 si\u0119 czego\u015b w taki spos\u00f3b, w jaki przez pokolenia przekazywano wiele domowych umiej\u0119tno\u015bci &#8211; wsp\u00f3lnie pracuj\u0105c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na stole pojawi\u0142a si\u0119 m\u0105ka, woda i zakwas. By\u0142y rozmowy o tym, jak go prowadzi\u0107 i co zrobi\u0107, \u017ceby po powrocie do domu mo\u017cna by\u0142o nadal z niego korzysta\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obok chleba pojawi\u0142y si\u0119 te\u017c podp\u0142omyki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To jedna z najprostszych form pieczywa &#8211; placek przygotowywany z niewielkiej liczby sk\u0142adnik\u00f3w i wypiekany bez skomplikowanego wyposa\u017cenia. Dzi\u0119ki temu podczas jednego spotkania mogli\u015bmy zobaczy\u0107 dwa bardzo r\u00f3\u017cne sposoby pracy z m\u0105k\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z jednej strony zakwas, kt\u00f3ry wymaga czasu i regularnej opieki. Z drugiej podp\u0142omyk, kt\u00f3ry mo\u017cna przygotowa\u0107 niemal od razu i wsp\u00f3lnie upiec.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W obu przypadkach najwa\u017cniejsze by\u0142y jednak r\u0119ce ludzi pracuj\u0105cych przy jednym stole.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Zakwas, kt\u00f3ry mo\u017cna zabra\u0107 do domu<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szczeg\u00f3lnym elementem warsztatu by\u0142o to, \u017ce zdobyta wiedza nie ko\u0144czy\u0142a si\u0119 wraz ze spotkaniem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uczestnicy mogli zabra\u0107 ze sob\u0105 zakwas i spr\u00f3bowa\u0107 p\u00f3\u017aniej samodzielnie przygotowa\u0107 w\u0142asny chleb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To drobiazg, ale ma ogromne znaczenie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zakwas mo\u017cna dzieli\u0107 w\u0142a\u015bciwie bez ko\u0144ca. Z jednej porcji mo\u017cna wyhodowa\u0107 nast\u0119pn\u0105, cz\u0119\u015b\u0107 przekaza\u0107 kolejnej osobie, a cz\u0119\u015b\u0107 pozostawi\u0107 sobie. Je\u015bli jest regularnie dokarmiany, mo\u017ce towarzyszy\u0107 rodzinie przez bardzo d\u0142ugi czas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W pewnym sensie przypomina wi\u0119c sam\u0105 tradycj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u017beby przetrwa\u0142a, trzeba o ni\u0105 dba\u0107. A \u017ceby si\u0119 rozwija\u0142a &#8211; trzeba si\u0119 ni\u0105 dzieli\u0107.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">EcoZielona27 r\u00f3wnie\u017c poza warsztatem<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ani wok\u00f3\u0142 chleba i lokalnego jedzenia nie ogranicza si\u0119 do jednego spotkania.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 2025 roku zosta\u0142a zaproszona do jury lokalnego konkursu na szarlotk\u0119. Nagrod\u0105 ufundowan\u0105 przez ni\u0105 by\u0142 w\u0142a\u015bnie chleb na naturalnym zakwasie wraz z dodatkami do pieczywa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jej pieczywo pojawia\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c przy innych inicjatywach spo\u0142ecznych w gminie. Podczas pierwszej wigilii dla samotnych i potrzebuj\u0105cych mieszka\u0144c\u00f3w gminy Tarczyn w grudniu 2024 roku Ania przekaza\u0142a domowy chleb oraz wega\u0144skie pasty.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To pokazuje jeszcze jeden wymiar chleba.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chleb jest jedzeniem, ale bardzo cz\u0119sto jest r\u00f3wnie\u017c jedzeniem wsp\u00f3lnotowym. Stawiamy go na stole, kroimy i dzielimy mi\u0119dzy uczestnik\u00f3w spotkania. Towarzyszy zwyk\u0142ym posi\u0142kom, \u015bwi\u0119tom i uroczysto\u015bciom.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego historia pieczenia chleba jest jednocze\u015bnie histori\u0105 ludzi.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Tradycja nie musi oznacza\u0107 muzeum<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kiedy m\u00f3wimy o ochronie lokalnego dziedzictwa, \u0142atwo wyobrazi\u0107 sobie zabytki, stare dokumenty albo przedmioty znajduj\u0105ce si\u0119 w muzealnej gablocie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ale dziedzictwem s\u0105 r\u00f3wnie\u017c umiej\u0119tno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spos\u00f3b prowadzenia zakwasu. Wiedza o m\u0105ce. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 ocenienia ciasta bez zagl\u0105dania do instrukcji. Rodzinny przepis na kiszone og\u00f3rki. Rozpoznawanie zi\u00f3\u0142. Wiedza o tym, kiedy zbiera\u0107 owoce i jak przechowa\u0107 je przez zim\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Takiego dziedzictwa nie mo\u017cna zamkn\u0105\u0107 w gablocie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ono istnieje tylko wtedy, kiedy kto\u015b nadal z niego korzysta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego warsztat z Ani\u0105 by\u0142 dla naszego projektu czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c nauk\u0105 pieczenia. Sta\u0142 si\u0119 przyk\u0142adem tego, jak tradycja mo\u017ce funkcjonowa\u0107 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie bez udawania przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie musimy piec chleba dok\u0142adnie tak, jak robiono to sto czy dwie\u015bcie lat temu. Mo\u017cemy u\u017cywa\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego piekarnika, termometru czy miksera. Istota pozostaje jednak podobna: zakwas trzeba pozna\u0107, ciastu trzeba da\u0107 czas, a wiedz\u0119 najlepiej zdobywa si\u0119 obok kogo\u015b, kto ju\u017c j\u0105 posiada.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Od jednej osoby do nast\u0119pnej<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">By\u0107 mo\u017ce za jaki\u015b czas kto\u015b, kto uczestniczy\u0142 w warsztacie w Osadzie Racibory, poda kawa\u0142ek swojego zakwasu s\u0105siadowi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kto\u015b inny upiecze pierwszy samodzielny bochenek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jeszcze kto\u015b przygotuje podp\u0142omyki z dzie\u0107mi albo wnukami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I wtedy wiedza otrzymana podczas jednego sierpniowego spotkania p\u00f3jdzie dalej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To w\u0142a\u015bnie dlatego w projekcie \u201eMi\u0119dzypokoleniowa Dru\u017cyna Osady Racibory\u201d chcemy dokumentowa\u0107 nie tylko wydarzenia, lecz tak\u017ce ludzi posiadaj\u0105cych umiej\u0119tno\u015bci i wiedz\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z codziennym \u017cyciem, tradycj\u0105 i naszym lokalnym otoczeniem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Historia Ani z EcoZielona27 przypomina, \u017ce czasem dziedzictwo nie jest czym\u015b odleg\u0142ym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czasem stoi przed nami na kuchennym stole.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ma chrupi\u0105c\u0105 sk\u00f3rk\u0119, pachnie \u015bwie\u017cym pieczywem, a wszystko zaczyna si\u0119 od ma\u0142ego s\u0142oika z zakwasem.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Materia\u0142 przygotowany w ramach projektu \u201eMi\u0119dzypokoleniowa Dru\u017cyna Osady Racibory\u201d.<\/strong> <strong>Projekt finansowany ze \u015brodk\u00f3w Rz\u0105dowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021\u20132030.<\/strong> #niw #nowefio #wolontariat #wolontariat\u0142\u0105czypokolenia #creo<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">\u0179r\u00f3d\u0142a wykorzystane przy opracowaniu<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2022 \u201eWiadomo\u015bci Tarczy\u0144skie\u201d &#8211; materia\u0142y lokalne dotycz\u0105ce EcoZielona27, warsztat\u00f3w pieczenia chleba i dzia\u0142alno\u015bci Anny Harasimowicz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2022 Materia\u0142y informacyjne dotycz\u0105ce warsztat\u00f3w pieczenia podp\u0142omyk\u00f3w i przygotowania zakwasu w Osadzie Racibory, 22 sierpnia 2026 r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2022 Materia\u0142y projektu \u201eMi\u0119dzypokoleniowa Dru\u017cyna Osady Racibory\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Anna Harasimowicz z EcoZielona27 i tradycja pieczenia na zakwasie S\u0105 takie zapachy, kt\u00f3re rozpoznajemy natychmiast. \u015awie\u017co skoszone siano, dym z ogniska, jab\u0142ka przechowywane w piwnicy. I chleb wyj\u0119ty z pieca. Dzisiaj mo\u017cemy kupi\u0107 pieczywo praktycznie o ka\u017cdej porze dnia, ale jeszcze nie tak dawno przygotowanie chleba by\u0142o jedn\u0105 z podstawowych domowych umiej\u0119tno\u015bci. Nie wystarcza\u0142 przepis. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":422,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-420","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wolontariat-laczy-pokolenia"],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/420","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=420"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/420\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":423,"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/420\/revisions\/423"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/media\/422"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=420"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=420"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.olfrygt.pl\/fundacja\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=420"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}